Ùcz sã
kaszëbsczégò jãzëka

Tak se Remùs pòmëslôł, że terô trzeba pisac pò kaszëbskù.

Béł to czas, czej na Kaszëbach lëdze jesze gôdalë swòją rëdną mową bez strachù. Remùs, strzédny knôp, wzął knégã i rëszéł w swiat. Szedł bez lasë, pòla i rzéki, żebë nalezc to, co bëło zgùbioné. W swòjim sercù miôł wiôlgą nadzejã na lepszi czas dlô wszëtczich Kaszëbów. I tak zaczãła sã jégò nôwikszô wanożka.

📖 Historia powstania

Pomysł na stworzenie aplikacji Kaszubingo narodził się w głowie Joanny Bronk — z prostej obserwacji: w ulubionym Duolingo całej rodziny brakowało języka kaszubskiego. Skoro można tam uczyć się walijskiego, hawajskiego czy nawet klingońskiego — dlaczego nie kaszubskiego? Języka, którym na co dzień rozmawia prawie 90 tysięcy osób.

To nie był tylko kaprys — to był szacunek. Szacunek do tradycji, do kultury, do dziadków i pradziadków, którzy tę mowę przekazywali z pokolenia na pokolenie. Joanna postanowiła, że jeśli nikt nie stworzył takiej aplikacji, to zrobią to same — razem z siostrami.

I tak powstał rodzinny zespół:

W projekcie wspiera je tata, który pomaga przy stronie technicznej. Całą rodziną budują coś, czego dotąd brakowało — nowoczesną, darmową aplikację do nauki języka kaszubskiego, opartą na rzetelnych materiałach naukowych i ponad 135 źródłach, aby każde słowo było sprawdzone i poprawne gramatycznie.

Bo język kaszubski zasługuje na to, żeby go uczyć tak samo nowocześnie jak angielskiego, hiszpańskiego czy niemieckiego — z fiszkami, quizami, grywalizacją i radością z każdego nowego słowa.

🎯 O projekcie

Kaszubingo to darmowa, gamifikowana platforma do nauki języka kaszubskiego — jedynego prawnie uznanego języka regionalnego w Polsce (Ustawa z 6 stycznia 2005 r.). Aplikacja łączy nowoczesne podejście dydaktyczne (komunikacyjne) z bogatym dziedzictwem lingwistycznym Kaszub, odchodząc od tradycyjnej metody gramatyczno-tłumaczeniowej.

Projekt oparty jest o analizę ponad 135 źródłowych materiałów naukowych (słowniki, gramatyki, periodyki, teksty literackie) zgromadzonych w bibliotece cyfrowej projektu.

⚙️ Architektura techniczna

📦 Moduły aplikacji

🧠 System Bazy Wiedzy AI

Aplikacja posiada autonomiczny system uczenia się (bazawiedzyai/), który analizuje materiały źródłowe i automatycznie buduje słownik, reguły gramatyczne oraz bazę tekstów literackich.

🗺️ Plan rozwoju

🏆 System gamifikacji

Inspirowany modelem Duolingo — motywacja przez nagrody:

• ⚡ XP — +10 za poprawną odpowiedź, codzienne cele
• 🔥 Streak — seria dni nauki z rzędu
• 💎 Gems — waluta wewnętrzna za osiągnięcia
• 🏅 Odznaki (planowane) — Rëbôk, Wanożnik, Bard, Kaszëba, Remus

📐 Metodologia dydaktyczna

Aplikacja stosuje podejście komunikacyjne, odchodząc od krytykowanej metody gramatyczno-tłumaczeniowej dominującej w dotychczasowych materiałach cyfrowych do nauki kaszubskiego. Kluczowe elementy:

• 🔄 Spaced Repetition (SRS) — algorytm Ebbinghausa do optymalnego powtarzania
• 🎮 Gamification First — nauka przez zabawę i rywalizację
• 📖 Immersja kontekstowa — nauka słów w kontekście tekstów literackich
• 🗣️ Komunikacja przed gramatyką — frazy i dialogi od pierwszej lekcji
• 🔍 Weryfikacja źródłowa — każde słowo sprawdzone z oficjalnymi słownikami

📚 Bibliografia i źródła

Słowniki

• 📗 Gołąbek E., Słownik Polsko-Kaszubski, tom 1–2, 2011
• 📗 Gołąbek E., Kaszebsczi słoworz normatiwny, 2005
• 📗 Trepczyk J., Słownik Polsko-Kaszubski, 1994
• 📗 Sychta B., Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, tom 1–7
• 📗 Dembek M., Moj słoworz (słownik szkolny)
• 📗 Boryś W., Popowska-Taborska H., Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, tom 1–4

Gramatyka i językoznawstwo

• 📘 Makurat H., Gramatika kaszëbsczégò jãzëka
• 📘 Treder J., Język Kaszubski. Poradnik Encyklopedyczny
• 📘 Pomierska J., Paždjerski D.-V., Treder J., Język Kaszubski. Vademecum
• 📘 Rogowska-Cybulska E., Cybulski M., Język kaszubski
• 📘 Warnke M., Słownictwo kaszubskie w praktyce szkolnej
• 📘 Milewska B., Słowotwórstwo kaszubskiego przymiotnika
• 📘 Popowska-Taborska H., Szkice z kaszubszczyzny

Literatura kaszubska

• 📙 Majkowski A., Żëcé i przigòdë Remùsa (PDF + RTF + MP3)
• 📙 Trepczyk J., Teskniączka (wiersz — przeanalizowany)
• 📙 Pryczkowska E., Hewelt J., W jantarowi krojnie
• 📙 Treder J., Historia kaszubszczyzny literackiej. Studia
• 📙 Pieśń ludowa: Kaszëbszczi jeziora (przeanalizowana)

Historia i kultura

• 📕 Borzyszkowski J., Historia Kaszubów. Vademecum
• 📕 Obracht-Prondzyński C., Kaszubi Dzisiaj
• 📕 Mazurek M., Tożsamość Kaszubska
• 📕 Kleina K., Obracht-Prondzyński C., Społeczność kaszubska w procesie przemian
• 📕 Szymikowski D., Zrzesz Kaszëbskô w latach 1933–1939
• 📕 Lorentz F., Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu
• 📕 Wilczewski T., Nazwy miejscowości na Kaszubach

Periodyki i prasa

• 📰 Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego, roczniki 2007–2025 (18 numerów)
• 📰 Pomerania, rocznik 2025 (11 numerów)
• 📰 Kaszëbskô Zemia, 2017 (5 numerów)
• 📰 Skra — pismiono ò kùlturze, 2014–2015 (5 numerów)
• 📰 Acta Cassubiana, tom IV (2002), tom XI (2009)
• 📰 Cieślak T., Gryf — Pismo dla spraw kaszubskich

Zasoby cyfrowe

• 🌐 sloworz.org — Internetowy słownik języka kaszubskiego
• 🌐 Wiktionary — Kashubian lemmas
• 🌐 kaszebe.org — Portal Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
• 🌐 glosbe.com — Słownik wielojęzyczny